|
سم |
منبع يا منابع اصلي |
عوارض/ مكانيسم اثر |
درمان |
|
دیازینون،
مالاتیون، پاراتیون،
Trichlorfon،
Dichlorvos،
Fenitrothion،
methyl-Azinophos |
حشره کش،
ارگانو فسفره |
ارگانو فسفره
ها مهار کننده های کلین استراز هستند که به صورت برگشت
ناپذیر به آنزیم متصل و آنرا مهار و باعث افزایش سطح استیل
کولین و فعالیت کولینرژیک می شوند. به همین علت مقلد کولین
(Cholinomemetic)
نیز گفته می شوند. |
2-PAM
(پارالیدوکسیم): تنها در دقایق اولیه تماس موثر است.
مهمترین نوکلئوفیل است که می تواند به ارگانوفسفره ها متصل
و آنرا از کولین استراز قبل از اتصال بر گشت ناپذیر آنزیم،
آزاد نماید. |
|
باربیتوراتها |
دوز بالای
دارو |
دپرسیون شدید
تنفسی، دپرسیون مغزی. مرگ به علت نارسائی تنفسی مرکزی
|
بی کربنات
سدیم برای قلیائی کردن ادرار و افزایش دفع. فنو باربیتال
یک اسید آلی است. |
|
بنزن هگزا
کلراید |
حشره کش |
|
|
|
بنزن |
حلال-
هیدروکربن حلقوی، بنزین |
دپرسیون مغزی
در تماس حاد. تماس مزمن: آنمی آپلاستیک، سرطان خون (لوکمی)
به علت دارا بودن متابولیتهای فعال زیاد |
|
|
بنزو
دیازپین ها (دیازپام) |
دوز بالای
دارو |
به تنهائی
کشنده نیست اما تاثیرات مشابه با باربیتوراتها دارد.
|
فلومازنیل |
|
بریلیوم |
فلز |
جراحات
پوستی، درماتیت، گرانولوما. موجب سرطان در حیوانات
آزمایشگاهی می شود. می تواند موجب پنومونی در صورت تماس
مستقیم با شش ها شود. |
درمان حمایتی
|
|
کادمیوم |
فلز،
آلیاژ، رنگها، باتری، پلاستیک. در طبیعت در تنباکو و لدنج
می تواند تجمع یابد. |
فلز در
پانکراس، تیروئید و بیضه ها تجمع پیدا می کند. کلیه بیشتری
آسیب را می بیند. کمپلکس متالوتیونین کادمیوم از کبد به
کلیه می رود و در قسمتهای پارانشیم کلیوی آزاد و اثرات
تخریبی ایجاد می کند. در ریه باعث آمفیزم و فیبروز ریوی می
شود.
بیماری
ایتای-ایتای: به علت مصرف برنج آلوده به کادمیوم می باشد.
کادمیوم می تواند موجب اسهال چرب مانند شود.
سرطان: در
حیوانات آزمایشگاهی باعث سرطان ریه و پروستات شده است.
همچنین احتمال ایجاد سرطان گلیه و معده با این فلز وجود
دارد. |
شلاته کننده
های در مورد این فلز موثر نیستند. درمان حمایتی لازم است.
|
|
باریوم |
فلز |
نمکهای محلول
باریوم باعث اثرات قلبی-عروقی و مغزی می شوند.
|
|
|
سم |
منبع يا منابع اصلي |
عوارض/ مكانيسم اثر |
درمان |
|
مهار کننده
کانال کلسیم (وراپامیل ) |
دوز بالای
دارو |
برادی
آریتمی |
کلسیم |
|
کربن
تتراکلرید (CCL4) |
دوز بالای
دارو |
حلال-
هیدروکربن هالوژنه |
توسط سیتو
کروم P450
به رادیکال آزاد تری کلرو متیل تبدیل می شود. رادیکال آزاد
با حمله به لیپید های غشاء موجب لیپید پراکسیداسیون و
افزایش کلسیم داخل سلولی و مرگ سلول می شود. |
|
مونو اکسید
کربن |
آلوده
کننده هوا- خروجی دود اگزوز |
باعث تشکیل
کربوکسی هموگلوبین و هیپوکسی و نارسائی در تحویل اکسیژن به
بافت می شود. سردرد و ادم مغزی |
تهویه هوا و
خروج گاز- روشهای حمایتی، اسيد-باز بالانس. آكسيژن با غلظت
بالا: اكسيژن 100 درصد باعث كاهش نيمه عمر مونواكسيد كربن
از 320 دقيقه به 25 دقيقه مي شود. |
|
سيكلودين
هاي كلرينه (آلدرين، ديلدرن، هپتاكلر، كلردان) |
حشره كش |
همانند
DDT
عمل مي كند. خطر مرگ با آنها بيشتر است. نبايد به طور
طولاني استفاده شوند. |
|
|
كلروفرم
|
حلال-
هيدروكربن هالوژنه |
دپرسيون
مغزي- ممكن است باعث نارسائي كليوي شود. |
فلومازنیل |
|
كروم
|
فلز |
كروم سه
ظرفيتي براي تحمل گلوگز لازم است و براي درمان ديابت غير
وابسته به انسولين استفاده مي شود. اين فلز براي مجاري
ريوي سرطانزا مي باشد. |
|
|
كبالت
|
فلز. |
فلز ضروري در
ويتامين B12است.
مقادير بالاي آن باعث پلي سيتمي يا در هنگام تركيب با الكل
ممكن است باعث نارسائي قلبي شود. |
شلاته کننده
های در مورد این فلز موثر نیستند. درمان حمایتی لازم است.
|
|
مس
|
فلز |
بيماري
ويلسون: نارسائي اتوزومال سروپلاسمين (پروتئين حامل مس)،
كند ذهني، سيروز كبد و مجاري صفراوي |
پني سيلامين
يك عامل شلاته كننده مناسب براي مس است. |
|
سيانور
|
حلال براق
كننده، ماده ضد عفوني كننده، آبكاري فلزات و الكترودها
|
مهار كننده
آنزيم سيتوكروم اكسيداز با تشكيل يك كمپلكس پايدار با آهن
سه ظرفيتي است و از برگشت آن به شكل دو ظرفيتي طبيعي آن
ممانعت مي كند. به همين دليل مانع از استفاده از اكسيژن در
چرخه تنفسي و توليد انرژي مي شود.
|
نيتريت:باعث
تشكيل مت هموگلوبينميا و اتصال به باقيمانده سيانيد و
ممانعت از اتصال بيشتر با سيتوكروم اكسيداز مي شود.
|
|
سم |
منبع يا منابع اصلي |
عوارض/ مكانيسم اثر |
درمان |
|
|
پلاستيك
|
منجر به
هيپوكسي بافتي مي شود.
وريدهاي خوني
به علت عدم تبادل اكسيژن با بافتها روشن مي شود. افزايش
تعداد تنفس و در ادامه فلاشينگ، سردرد، سرگيجه و تاكي پنه.
تشنجهاي هيپوكسيك و مرگ به علت ارست تنفسي |
EDTA
+ هيدروكسي كوبال آمين:با سيانيد تركيب و تشكيل سيانو
كوبال آمين مي دهد. تيوسولفات: منجر به تسريع تشكيل
تيوسيانات و تسهيل دفع آن مي شود. |
|
DDT |
حشره كش |
در دوزهاي
بالا حيوانات باعث ايجاد تشنج مي شود.
تشنج:
مكانيسم تحريك مركزي با اين تركيب به نظر ميرسد به علت
تاخير بسته شدن كانال سديم و جلوگيري از باز شدن كانال
پتاسيم باشد. از طريق زنجيره غذائي و خاك نيز مي تواند
وارد غذا و آسيب به سلامتي انسان شود. |
|
|
دي برمو
كلر پروپان |
آلوده
کننده هوا- خروجی دود اگزوز |
ضد عفوني
كننده- كنترل كرمهاي نماتود |
ادم ريوي،
كارسينوما معده در موشهاي صحرائي. تماس شغلي مي تواند باعث
كاهش تعداد اسپرم مي شود. |
|
دي اتيلن
گليگول |
حلال
گليگول |
سميت كليوي
مانند اتيلن گليگول ايجاد مي كند. |
|
|
ديژيتال
(ديگوگسين) |
دوز بالاي
دارو |
دستگاه
گوارش: بي اشتهائي عصبي، تهوع و استفراغ از علائم اوليه
سميت است.
قلبي-عروقي:
سميت حاصل از هيپو كالمي شديد با اين دارو منجر به آريتمي،
برادي كاردي و انسداد دهليزي-قلبي مي شود.
مغزي:
استفراغ با منشاء مركزي، اختلال حواس، رنگ و اختلالات
بينائي |
آنتي بادي
اختصاصي اجزاء ديگوگسين |
|
دی نیترو
فنل (در نیتر ارتو کرزول) |
علف کش
|
با عث تواید
گرما می شود. این ترکیب با عدم تطابق فسفریلاسیون
اکسیداتیو با تشکیل
ATP،
موجب تشکیل گرما می شوند. تب بالای برای بدن می تواند
کشنده باشد. |
حمام یخ،
دادن مایعات و الکترولیت و رساندن اکسیژن |
|
دیوکسین (TCDD)،
2،3،7،8 تترا کلرو پارا-دیوکسین |
علف کش ار
نوع کلروفنوکسی، آلودگی با ترکیبات، عامل نارنجی
|
دارای نیمه
عمر بالای 7 سال است. القاء کننده قوی آنزیمهای سیتوکروم
P450
است. برای حیوانات خوکچه هندی و هامستر کشنده است. سمیت
کمتری برای انسان دارد. در مقادیر بالا ممکن است سررطانزا
باشد. کلر آکنه از انواع درماتیت شدید با دیوکسین است.
|
|
|
دی تیو
کاربامات |
قارچ کش
|
|
|
|
سم |
منبع يا منابع اصلي |
عوارض/ مكانيسم اثر |
درمان |
|
اتانول |
دوز بالای
دارو، حلال، الکل |
دپرسیون شدید
تنفسی، ایست قلبی-تنفسی |
حمایت
تنفسی |
|
اتیلن دی
برومید |
ضد عفونی
کننده، کنترل نماتودهای خاک |
ادم ریوی،
سرطان معده در موشها |
|
|
اتیلن
گلیگول |
حلال
گلیگول، ضد یخ در رادیاتور اتومبیل ها |
توسط الکل دی
هیدروژناز و آلدهید دیهیدروژناز به اسید اکسالیک تبدیل می
شود. این ترکیب به کلسیم متصل و موجب آسیب شدید به کلیه و
همچنین اسیدوز متابولیک شدید می شود. |
1)
تجویز
اتانول برای برای جایگزینی با اتیلن گلیگول
2) سدیم بی
کربنات برای اسیدوز متابولیک
3) تجویز
کلسیم برای جایگزینی کلسیم شلاته شده و جلوگیری از بروز
کزاز عضلات |
|
عوامل لیز
کننده فیبرین: استرپتو کیناز، اروکیناز |
دوز بالای
دارو |
خونریزی |
|
|
فلورید |
فلز، در آب
آشامیدنی وجود دارد. |
غلظتهای
بالا: تغییر رنگ دندان
غلظتهای
بسیار بالا: شکنندگی استخوان |
|
|
گازولین و
کروسین |
حلال،
هیدروکربن آلیفاتیک |
دپرسیون
مغزی: مصرف خوراکی آن خطرناک است، زیرا می تواند موجب
آسپیراسیون ریوی، خونریزی و ادم ریوی و مرگ در 24 ساعت
شود. |
شستشوی معده به
علت خطر آسپیراسیون نبایستی انجام شود. |
|
اترهای گلیگول
(اتیلن گلیگول، مونومتیل اتر، اتیلن گلیگول مونو متیل اتر)
|
حلال، اتر
گلیگول، عایق سیم، رنگ، لاک ناخن |
می تواند باعث
ناقص الخله زائی شود. آتروفی بیضه ایجاد نماید.
|
|
|
نمکهای طلا |
دوز بالای
دارو |
نفروز،
آنمی آپلاستیک |
پنی سیلامین
به نمکهای طلا متصل و باعث تسهیل دفع آنها می شود. از دیمر
کاپرول نیز می توان استفاده نمود. |
|
هپارین |
دوز بالای
دارو |
خونریزی
|
پروتامین
سولفات، که بایستی به طور صحیح داده شود زیرا خود این
ترکیب می تواند اثر ضد انعقادی داته باشد. حدود 1 میلی گرم
از این ترکیب برای 100 واحد دوز بالای هپارین لازم است.
|
|
سم |
منبع يا منابع اصلي |
عوارض/ مكانيسم اثر |
درمان |
|
هگزا کلرو
بنزن |
قارچ کش |
باعث مرگ 300
نفر در سال 1950 در ترکیه شد. باعث عوارض پوستی، دفع
پورفیرین از راه ادرار و حساسیت به نور می شود.
|
|
|
آهن |
دوز بالای
دارو |
مصرف 10 قرص
آن نیز باعث مرگ شده است. التهاب گوارش نکروز کننده با
علائم استفراغ، دردهای شکمی، اسهال خونی، متابولیک اسیدی،
کما و مرگ می شود. |
درمان
حمایتی، شستشوی معده. تزریق عضلانی و یا وریدی دفروکسامین
(دسفرال) باعث شلاته شدن آهن اضافی در خون می شود.
|
|
ایزونیازید |
دوز بالای
دارو |
سمیت کبدی در
افراد مسن. التهاب اعصاب محیطی در افراد استیله کننده
آهسته اتفاق می افتد زیرا ایزونیازید یک مهار کننده رقابتی
پیریدوکسین است. التهاب اعصاب بینائی و در برخی افراد ممکن
است تشنج اتفاق بیفتد. |
ویتامین
B6
می تواند مانع از بروز تشنج و التهاب اعصاب محیطی شود.
|
|
ایزو
پروپانل |
حلال،
الکل، الکل چرم |
موجب دپرسیون
مغزی و التهاب معده شدید می شود. همچنین می تواند باعث
آسیب کلیه نیز شود. |
|
|
سرب |
فلز، فلز
سنگین، بنزین سرب دار، سرب در آب آشامیدنی، سفال های درست
لعاب نشده، تماسهای شغلی |
خط سربی در
ژنژیویت. فلج ناشی از سرب، دردهای شکمی ناشی از سرب.
آنسفالوپاتی سرب: کند ذهنی، تشنج در کودکان. نروپاتی محیطی
در بزرگسالان دیده می شود. اثرات خونی: بازوفیل گوشواره
دار، آنمی هیپو کروم میکروسیستیک، مشاهده آلانین
کوپروپورفیرین در ادرار |
تجویز
EDTA
انتخاب اول است. افزودن دیمر کاپرول در موارد شدیدتر.
افزودن سوکسیمر در موارد مسمومیت سرب سدید کودکان. برای
تسکین دردهای شکمی سرب کلسیم گلوگونات می تواند داده شود.
|
|
لیندان،
توکسافن |
حشره کش |
مانند
DDT
در طبیعت پایدار نیست و به عنوان آفت کش قابل استفاده است.
|
|
|
منگنز |
فلز |
تماس مزمن
ممکن است سندرم شبه- پارکینسون ایجاد نماید. |
درمان همانند
بیماری پارکینسون دارد. |
|
جیوه فلزی،
جیوه آلی (متیل مرکوری) |
فلز، فلز
سنگین، قارچ کش. از طریق زنجیره غذائی می توانند در ماهی و
جلبک تجمع یابند. |
پاراستزی،
آتاکسی. کاهش میدان دید. کند ذهنی در صورت تماس دوران
جنینی حتی در مواردی که دارای علائمی در مادر نباشد.
|
از
دیمرکاپرول نباید استفاده شود زیرا باعث افزایش سطح جیوه
در مغز می شود. رزین پلی تیول باعث تسهیل دفع جیوه آلی
موجود در سیکل روده ای-کبدی می شود. |
|
سم |
منبع يا منابع اصلي |
عوارض/ مكانيسم اثر |
درمان |
|
نمکهای غیر آلی
جیوه |
فلز، فلزات
سنگین، تخلیه صنعتی در رودخانه ها، استفاده ÷زشکی در
گذشته، کرم پوستی آکنه، دیورتیک، مسهل، ضد عفونی کننده
|
دردهای شکمی،
کولیک، استفراغ، در کلیه تجمع و دارای اثرات مضر بر روی
کلیه است.
سمیت حاد:
نفریت توبول، شوک، اسهال، خراشهای سطحی
خط جیوه
همراه با ژنژیویت ممکن است دیده شود.، ظاهر خاکستری در
دهان |
شستشوی معده.
دیمر کاپرول وریدی برای بیماران دارای علامت. از راه
خوراکی نباید داده شود.
سوکسیمر یک
عامل شلاته کننده موثر خوراکی است که به نظر موثر می باشد. |
|
جیوه، عنصر
قابل تبخیر |
فلز، فلز
سنگین، تماس اکثرا شغلی است. در پزشکی به صورت آمالگام
مصرف شود. |
خط فلزی
همراه با ژنزیویت. نوروفیزیولوژیک است. علائم لرزش،
دپرسیون، بی خوابی، کم روئی و کاهش اعتماد به نفس ایجاد می
کند. |
دیمرکاپرول،
ساکسیمر. درمان همانند نمکهای جیوه است تنها شستشوی معده
کمک کننده نیست. |
|
متانل |
حلال، الکل.،
رنگها، رنگبر ها، ضد یخها |
فرمالدهید و
اسید فرمیک از متابولیسم این ترکیب حاصل می شوند. اسیدوز
متابولیک و کوری از تجمع اسید فرمیک حاصل می شوند. اثرات
فرمالدهید: 1) تحریک غشاء موکوسی 2) تماس شغلی می تواند
باعث آسم شود. 3) در افراد حساس موجب تحریک پوستی می شود.
|
تصحیح
اسیدوز. اتانول: اتانول دارای میل اتصالی نزدیک به 100
برابر برای اتصال به آنزیم الکل دی هیدروژناز دارد و می
تواند موجب جابجائی متانل به عنوان یک سوبسترا شود. 4 متیل
پیرازول یک مهار کننده اختصاصی الکل دی هیدروزناز است که
می تواند به جای الکل استفاده شود. ممکن است دیالیز لازم
باشد. |
|
متیل برمید
|
حلال،
هیدروکربنهای هالوژنه |
سمیت ریوی در
هنگام استنشاق |
|
|
متیل برمید
|
ضد عفونی کننده
|
|
|
|
متیلن کلرید،
تری کلرو اتان، تری کلرو اتیلن، تترا کلرو اتیلن
|
حلال،
هیدروکربنهای هالوژنه |
اکثرا از
هیدروکربنهای هالوژنه بی خطر در تجارت و صنعت هستند.
|
|
|
Mirex, Kepone |
حشره کش
|
همانند
DDT
است. تشنج در دوزهای بالا، کاهش تعداد اسپرم، آسیب کبدی.
چرخه روده ای-کبدی دارد و دفع آن از طریق صفرا است.
|
کلستیرامین می
تواند دفع رودهای آنرا افزایش دهد. |
|
نیکل
|
فلز
|
کربنات نیکل
مهمترین ترکیب سمی نیکل است که می تواند موجب پنومونی شود.
نیکل اسب سولفات: از طریق استنشاقی سرطانزا می باشد. خارش
با نیکل: درماتیت پوستی با جواهر آلات نیکل شایع است.
|
|